Bir doğa sporcusunun başına gelebilecek en kötü kazadır Kırık. Yaşam alanları içinde gerçekleşen kazalarda karşımıza çıkan kırıklara kurallarına uygun davranarak tepki vermek mümkün iken,vahşi doğa koşulları içinde ve alışık olmadığımız şartlar altında bu tepki farklı olabileceği gibi ölümcül veya uzun süreli sakatlıklara meydan verecek şekilde gerçekleşebilir. Hazırlıklız, bilinçsiz ve donanımsız olarak doğada seyahat edenlerin sıklıkla karşılaşma ihtimali olan kırıklarda gerektiği şekilde ilk yardım ve uygun tedavinin uygulanması  çoğu kez mümkün olmaz. Doğa yürüyüşleri veya spor amaçlı doğa seyahatlerinde,  doğanın büyüsüne kapılarak,bir anlık dikkatsizlik veya konsantrasyon eksikliği veya kural dışı  fevri davranışlar sonucunda yapılacak ters bir hareket kırıklarla karşılşama ihtimalini güclü kılar.

Bir kaza durumunda ilk yardım uygulamaya hazır olabilmek için yapacağınız en doğru şey bir ilk yardım kursuna devam etmek ve ilk yardımın nasıl verileceğini öğrenmektir. Aşağıdaki satırlarda bazı genel bilgiler bulacaksınız ama ilk yardımın nasıl uygulanacağını öğrenmek için mutlaka bir  kursa katılmanız gerektiğini unutmayın...

Herhangi bir kuvvet zoru ile kemik bütünlüğünün bozulmasına kırık denir.

KIRIK ÇEŞİTLERİ ;
a - Açık kırık
b - Kapalı kırık
c - Müşterek Kırık (önemli organların mide, bağırsak, ciğer, beyin gibi önemli organların tahribatıyla birlikte  

     görülen kırıklardır)
 
KIRIKLARDA GENEL DUYGU VE BULGULAR
 Kırık yerinde ve yakınında ağrı
 Dokunmaya karşı hassasiyet
 Şekli bozukluğu
 Şişlik, morluk
 Hareketsizlik ve kuvvetsizlik
 Kırık kemiklerin birbirine sürtünme sesi

KIRIKLARDA GENEL TEDAVİ KURALLARI

• Eğer deride varsa yara üzerine steril bir pansuman ya da mendil koyup sarınız.
• Yara içinde görülen kemik parçalarını çıkarmaya çalışmayınız. Kanama yapabilir. Daman ve sinirleri yaralayabilirsiniz. O kısmın üzerine steril pansuman koyunuz. Sonra bir bezi simit şeklinde katlayıp delik olan kısmı ortaya gelecek şekilde yerleştiriniz En üst kısmına kalın pamuk ya da sünger tabakası koyunuz. Sarınız.
• Kırık olup olmadığını önce elbisesi üzerinden hafifçe elle muayene ederek saptamaya çalışınız.
• Elle hoyratça muayene etmeyiniz Kırık yerini oynatmayınız. Ağrı şoka yol açabilir. Kırık kemik uçları damar ve sinirleri yaralayabilir.
• Kırık uçlarını hareketsiz yapmak için kırık yerini tespit ediniz. Kol ya da bacağın her iki yanına kalan karton ya da tahta koyup sargı bezi, eşarp, kravat ya da gömlek parçaları ile sarınız.
• Tespit için kullanılan karton, tahta gibi gereçler kırık yerinin bir üst ve bir de alt tarafındaki eklemlerin ötesine kadar gelecek uzunlukta olmalıdır. Bu araçlara atel adı verilir. Atellerin tene gelen kısımları pamuk ve bezlerle beslenmelidir.
• Şok varsa önleyiniz.
• Kanama varsa bilinen önlemlerle kanamasını durdurunuz.
• Kırık yerin üzerine havluya sarılı buz torbası koyunuz.
• Yaralı kısmı kalp seviyesinin yukarısına kaldırınız.
• Kırılan uzuv tespit edilmelidir. Hangi durumda bulduysanız o durumda tespit ediniz. Kırığı yerine koymaya çalışmayınız. Gereksiz dokümanlardan kaçınınız.
• Ambulansla ortopedi ve travmatoloji kliniğine gidiniz.

OMURGA KIRIKLARINDA İLK YARDIM
 

• Çoğu kez yüksek bir yerden düşme yad da trafik kazaları sonucu omurgada kırık ve bazen içinden geçen omurilikte değişik derecelerde yaralanmalar olabilir.
• Yaralıyı muayene etmeden, belinde yad da boynunda ağrısı, başka bir şikayeti olup olmadığını sormadan döndürmeyiniz. Ayağa kaldırmayınız.
• Kesin tam bilinmedikçe belinde ağrısı olan böyle bir yaralıda kırığın da olabileceğini unutmayınız. Kırık olmadığı kesin olarak saptanıncaya kırık var gibi hareket ettiriniz.
• Eğer omurgasında bir kırıktan şüpheleniyorsanız, yaralıyı yerinden kaldırmadan altına genişçe ir tahta ya da kapı yerleştiriniz.
• Baş ve boynunun her iki yanına ayakkabılarını ve katlayarak elbiselerini koyarak boynunun oynamasını önleyiniz. Eğer elinizde kum torbası varsa onu da koyabilirsiniz. Naylon torba içine kum veya toprak doldurarak kum torbası yapabilirsiniz.
• Yaralıyı omuzlar, havsala, uyluk diz altı ve ayak bileğinin üzerinden geçecek şekilde geniş bezlerle tahtaya bağlayınız. Böyle taşıyınız. Röntgen çekilip kesinlikle kırık olmadığı saptanmadıkça ayağı kaldırmayınız.
• Aksi durumda kendiliğinden iyi olabilecek bir omurga kırığı, yaralı kişinin kaba muayenesi ayağa kaldırılması ya da uygun olmayan taşıma koşulları nedeniyle omurilik zedelenmesi olabilir. Bunun sonucu bacaklarda felç, halsizlik, idrar ve büyük abdestini tutamaması gibi çok önemli sonuçlarla bitebilir.
• Yara varsa steril pansuman koyunuz.
• Şok durumuna göre önlem alınız.
• Ağrısını dindiriniz.

 
ÖN KOL KIRIKLARINDA İLK YARDIM

   1- Kazanın olduğu yerde yaralının ceketi çıkarılmadan kırık olan tarafında eli karşı omuza gelecek şekilde kol

       göğüs üzerine konur ve göğse sarılır.
   2- Önkolda üçgen sargı ya da tülbentle boyuna asılır.
   3- Eğer elinizde tespit için hazır gereçler (atel) ya da tahta, kalın karton varsa kol ya da önkolun her iki yüzüne

        bunları uygulayınız.

   4- Gömleğinizden yırttığınız bezlerle kravat, eşarp ya da sargı bezi ile kırık yerinin

        yukarısında ve aşağısından bağlayınız.
   5- Kolu göğüs üzerine koyup başka bir eşarp ya da üçgen sargı ile sarınız. Önkolu da üçgen sargı, tülbent ya da

        eşarp ile boyuna asınız.
   6- Önkol ve kolunuzun kalp seviyesinin üzerinde durmasını sağlayınız. Böylelikle daha az şişlik olur.
   7- Kırık yer üzerine buz koyunuz.
   8- Bilezik varsa çıkarılmalıdır.


KÜREK VE KÖPRÜCÜK KEMİĞİ KIRIKLARINDA İLK YARDIM

1. Kırık tarafın koltuk altına ufak bir pamuk topağı ya da katı bir bez koyup kolu eşarp ya da tülbentle boyuna asınız
2. Kırık yer üzerine buz koyunuz.
3. Yaralıyı oturur durumda ve ambulansla hastaneye götürünüz.
4. Eğer üçgen sargı ya da eşarp yoksa yaralı elinizi ceketinizin iki düğmesi arasında içeri sokup aynı taraf ceket eteğinin yukarı kaldırıp iğneleyiniz.
5. Şekilde görüldüğü gibi bir omuz üzerinden gelen sargıyı (katlanmış bir tülbent) karşı taraf koltuk altından geçirip arkada bağlayınız. Diğer sargı ile aynı işlemi karşı tarafa yapıp arkandan birbiri ile ve ilk sargının uçları ile düğüm ediniz. Bunları yaparken omuzları arkaya doğru çekiniz.

 
BACAK KIRIKLARINDA İLK YARDIM

• Bacakta kırık varsa kaza yerinde yaralının pantolonunu çıkarmaya çalışmayınız.
• Eğer yara varsa pantolonu dikiş yerinden sökünüz ya da kesiniz. Yara üzerine temiz mendil ya da pansuman koyup üzerinden sarınız. Böylece açık bir kırıta yaradan mikropların girmesini önlemiş ve kanamanın durmasını sağlamış olursunuz.
• Eğer elinizde uzun tahta ya d da kalın karton varsa uzun olanın dışta ayak bileğinden bele kadar, kısa olanını da içi tarafta ayak bileğinden kasığa gelecek şekilde bacağın her iki yanına yerleştiriniz.
• Ayak bileğinin üzerinden diz altından ve üstünden gömlek parçası, eşarp, kravat ya da sargı bezi ile bağlayınız.
• Eğer elinizde tespit için hiç bir gereç yoksa kırık olan bacağı sağma bacağa sararak tespit ediniz.
• Kırık yara üzerine buz koyunuz.
• Sırtüstü yatar durumda ve sedye ile hastaneye gönderiniz.

AYAK VE AYAKBİLEĞİ KIRIKLARINDA İLK YARDIM

1. Kişinin yaralanmış ayağındaki yaraların üzerine temiz bir mendil ya da pansuman koyup sarınız.
2. Yumuşak bir kare şeklindeki bir yastığın ortasına ayağı yerleştiriniz.
3. Yastığın kenarları önde birbirine yaklaştırınız., çengelli iğne ile tutturunuz. Gerekiyorsa üzerinden sargı bezi ile sarınız. Yastık içine koymadan önce buz uygulayınız.
4. Kalp seviyesinin üzerinde tutunuz.
   
   
    

Bugün, kocaman bir yılın daha sona ermek üzere olduğu bir günde, “herkes gibi yoğun duygular içindeyken koşarak geldi kalem elime! “ diyesim var da, ne çare zaman değişmiş; Geride kalan yıllar gibi, yürek çırpıntısına, bizi insan kılan her bir duyguya tercüman olan o eski kalemlerin varlığı bile unutuldu nerdeyse. En son ne zaman kalem alıp elinize de duygularınızı yazdınız; yaldızlı dolma kalemler, fiyakalı tükenmezler, odun karası kömür uçlular, mürekkep hokkasına aşk ile dalan divit uçları içinizden anımsayan kaç kişi kaldı, hangi yılın sararmış takvim yaprakları arasına saklandı onlar bilen var mı?  Yedisinden, yetmişe hepimiz klavye delikanlısı olduk şimdi…

Adettendir, her bitiş sonrasında oturup durum değerlendirmesi yapmak; eminim bu günlerde birçoğunuz geride kalan yılı hatta yılları değerlendiriyor, yenisine umutlu tutunabilmek adına. Biz de öyle yaptık; oturduk klavye başına, duygular parmak uçlarımızda can buldu size yansır, beyaz sayfa yerine beyaz camdan…

Kurumsal resmi yaşımız 10 sınırına geldi dayandı; adımız Doğa Sporları ile özdeşleşse de özümüz çok daha zengin. Daha dün gibi hatırlıyorum PATİKATREK adını sıklıkla telaffuz ederek zihnime yerleşsin diye bitimsiz tekrarlar yaptığım günleri.  Patika ve Trekking kelimelerinden türettiğimiz bu yeni isme bir anlam ve bir değer katmak için içeriğini doldurmamız gerektiğinin bilinci içinde tam dokuz yılı geride bıraktık. Emek dolu geçen yıllar içinde, başta Dağcılık, Doğa yürüyüşleri ve bilumum doğa sporu dalları içinde adımız bilinir oldu… Ancak, bir yanımız daha vardı ki, başlangıçta biraz gölgede kalsa da mazisi çok daha gerilere uzanıyor; Fotoğraf ve fotoğrafçı yanımız bu yüzden algıda gecikmelere sebep oldu bizi izleyenlerde… Doğacı mı, Sporcu mu, Fotoğrafçı mı olduğumuzu tek kimlikte anlatmaya çalışsak da zorlanmadık değil hani…

1996 Yılında geldiğimiz İzmir’de ilk yaptığımız işlerin özünde Fotoğrafçı yanımız yatar aslında; doğa sevgimiz yayla çocuğu olmamızdan kaynaklansa da, İzmir coğrafyasını tanımak adına çıktığımız doğa gezilerinde fotoğraf makinemiz hep omzumuzda asılıdır, o yıllarda. Bazen tek, bazen de yol arkadaşlarımızla çıktığımız İzmir doğasını keşif pazarları, sonraki yıllar içinde adını değiştirerek doğa yürüyüşü günleri oldu nedense. Ancak fotoğrafcı yanımızdan hiç uzaklaşmadık yine de…

Safari kelimesi “Av ve avlanmak” ile anlamlandırılsa da, İzmir hatta Tüm Türkiye’de onu Foto-Safari kelimesine dönüştürerek farklı bir boyut kazandıran, yeniden anlamlandıran, zihinlerde yer etmesine katkı koyan ilklerdeniz biz diyebiliyoruz bugün… İnanmayan günümüzün bilgesi Google amcaya sorarak test etsin doğruluğunu, 1.270.000 veri arasında, ilk sayfada ilk üç içinde, iki sayfalık konu başlığı ile bizden bahsetmesi boşuna değildir…  İçinde yılların çabası vardır; Emek kokan…

Patikatrek ‘in henüz kurumsal bir kimlik edinmeden önce “dere tepe düz” diyerek yaptığı fotoğraf gezilerinde yer alıp  camiada adından bahsettirenlerin isimleri övünç kaynağımızdır bugün.  Bir başka övünç kaynağımız ise adı ister foto safari veya fotoğraf gezisi olsun fotoğraf yolculuklarını marka tescilli olarak Türkiye’de yapan ilklerdeniz demek biraz abartı sanabilirsiniz ama gerçeğin ta kendisidir aslında. Yani sözün özü; PATİKATREK öncü kimliği ile patikayı açar, diğerleri ise o patikadan yürür; geride kalan uzun yılların değişmez gerçeğiydi bu, omuzlarımıza sorumluluk yükleyen.

Her ne iş yapıyor olursanız olun, yaptıklarınız esas amaca hizmet etmiyorsa kalite sorunu yaşarsınız. Kalite, yaşamın her alanında ana felsefemiz olduğu gibi yaptığımız bütün işlerde de olmazsa olmaz dediğimiz vazgeçilmezlerimizdendir.  Kaliteyi belirleyen unsurların iyi bir araştırma-geliştirme, planlama ve insan faktörü olduğunu bilir ve yaptığımızı her organizasyonda olduğu gibi foto safari ve fotoğraf gezilerinde de kaliteye öncelik veririz. Fotoğraf çalışması yapılacak alanların tespiti ve fotoğrafik öğelerin belirlenmesinde titiz bir araştırma ve planlama yaparak işe başlarız. Çalışmada yer alacak olan Fotoğrafçı grubunun her özelliği en ince ayrıntılarına varana kadar gözden geçirilerek ekipleri oluştururuz. Kim neyi çekmek ister, hangi konuları çalışmak onu mutlu eder bilir ve onları rastlantısal sonuçlarla uğraştırmadan fotoğrafın direkt kalbine bırakırız. Bu konuda bazen o kadar iddialı oluruz ki çekincesiz olarak “Eğer Bu geziden fotoğraf çıkartamadıysanız lütfen fotoğraf alt yapınızı gözden geçiriniz “ deriz; cesaretle…

Safari kelimesinin “Av ve Avlanmak” ile eş değer anlam taşıdığını söylemiştik; avcılığın püf noktasıdır avı ararken gürültü yapmamak, beklerken sessiz, sakin ve sabırlı durabilmek…  Fotoğrafın da, esasında bir görüntü avcılığı olduğunu bilirsiniz; yaygaracı, şarlatanlıkların en yoğun olduğu kalabalıklar içinde yer alıp da görüntü avına çıktıysanız eğer, ya avı kaçırır ya da avınızdan tepki alırsınız. İşte Bu yüzden biliriz ki,  fotoğraf gezileri ve foto safarilerde kaliteyi belirleyen ana unsur katılımcı sayısıdır.

İşte bu nedenle Patikatrek’in organize ettiği fotoğraf gezileri, fotoğraf kampları veya foto safariler asla kalabalık olmaz.  O az sayıdaki çalışma ekipleri bile en küçük birimlere ayrılarak fotoğrafa ulaşır. Aynı konuları bile farklı alanlarda çalışarak birbirinin kopyası fotoğraf üretmek riskini de ortadan kaldırırız. Fotoğraf gezilerimiz esnasında tek amaca yoğunlaşırız ki, o da fotoğraf yaratmak üzerinedir. Bilgiyi paylaşmak anlamında sonsuz verici, kıskançlık, ego ve kopyacılıkta cimriyizdir. Kaçırdığımız bir fotoğrafı eğer başka bir arkadaşımız aldıysa, hayıflanmak yerine övgüyle bahsederiz ondan.

Ekip olarak çıktığımız Fotoğraf yolculuklarımızın hiçbir anında, popülizm kokan şamatacı yaklaşımlardan özellikle uzak kalır, sessiz ve derin yol alırız, tıpkı avına yaklaşan bir aslan gibi. Attığımız her adımın meyvelerini toplamaktır asıl amacımız, sonuç alıp da eve döndüğümüz zaman, keyifle yaslanır koltuğa kahvemizi en şamatalı halimizle içeriz, haklı olarak. Usta çırak ilişkisine saygı duyar ama ayırımsız davranırız aramıza giren herkese…

Koca bir yılın geride kalış hüznü içinde, kendimize moral olsun diye yukarıda sıraladıklarımız az da olsa megalomanlıktır onu da biliriz; Bu yüzden fazlasının abartı olacağını düşünerek noktayı koyalım ve diyelim ki; bizi bizim anlatmamıza aslında hiç gerek yok, bizi tanıyanlar, ortak aktivitelerimizde yer alanlar paylaşımlarıyla bizden fazlasıyla bahsediyorlar zaten.

Hani bir deyim vardır Anadolu yollarında tur atan bazı motorlu araçların arkasında yazılmış “ Babam sağ olsun !“ türünden; Biz bize yeteriz ama yazıya son noktayı koyarken biz de demeden edemedik “Google amcam sağ olsun!” diye…

Yeni yılınız kutlu olsun efendim.

Zeynel AYDIN